Melasma behandelen: wat lasers kunnen en waar hun grenzen liggen
Melasma is de pigmentstoornis waarbij lasers helpen, maar evengoed kunnen schaden. De bruinachtige, vlakvormige vlekken op voorhoofd, wangen en bovenlip reageren op hormonen, zon, zichtbaar licht en warmte. Hier leest u welke typen melasma er zijn, waarom te veel energie de vlekken verergert en hoe een milde behandeling is opgebouwd.
Als apparaten van SIACSKIN komen de niet-ablatieve TULIX met 1927 nm, de PICOLO XL en de PICOLO L voor laser toning met 1064 nm en de Skin Analyzer Pro aan bod. Daarbij: zwangerschapsmasker, donkere huidtypes, zonbescherming, terugval en eerlijke verwachtingen.
Hoe herken ik melasma en wat is het verschil met zonnevlekken?
Melasma uit zich als een vlakvormige, onscherp begrensde, bruinige tot grijsbruine verkleuring, bijna altijd op beide gezichtshelften vergelijkbaar. Typische plaatsen zijn voorhoofd, wangen, neusrug, bovenlip en kin. Zonnevlekken zijn daarentegen afzonderlijke, scherp omlijnde plekjes zonder symmetrie. Melasma wordt in de zomer donkerder en in de winter bleker, begint meestal tussen 20 en 50 jaar en treft vooral vrouwen. Het onderscheid is belangrijk, omdat een zonnevlek met een krachtige puls wordt verwijderd, terwijl melasma juist daarop met verergering kan reageren. Is onduidelijk waar het om gaat, dan stelt de dermatoloog de diagnose.
De Skin Analyzer Pro van SIACSKIN legt het gezicht vast met wit licht, UV en gepolariseerd licht en maakt de verdeling van het pigment zichtbaar. Voor de behandeling is de TULIX bedoeld, die melasma als toepassing vermeldt.
Epidermaal, dermaal of gemengd melasma: wat betekent het type voor de behandeling?
Het type beschrijft hoe diep het pigment ligt, en daarvan hangt af hoe goed het melasma reageert. Bij het epidermale type zit de melanine in de opperhuid: de vlekken zijn eerder lichtbruin, treden onder UV-licht duidelijk contrastrijker naar voren en reageren het best. Bij het dermale type ligt pigment in de lederhuid, de kleur oogt grijsbruin tot blauwachtig, en het lichter worden duurt lang. Het vaakst komt de mengvorm voor. Realistisch gezien laat het oppervlakkige deel zich dan goed lichter maken, het diepe slechts langzaam.
De TULIX heeft voor beide niveaus een golflengte: 1927 nm thulium voor de opperhuid en 1550 nm erbiumglas voor de lederhuid. Bij melasma staat 1927 nm op de voorgrond; 1550 nm wordt terughoudend gedoseerd. De opnamen van de Skin Analyzer Pro helpen bij de inschatting.
Welke rol spelen de pil, het hormoonspiraaltje en de overgang bij melasma?
Oestrogenen en progestagenen stimuleren de pigmentcellen; daarom kan hormonale anticonceptie melasma uitlokken of in stand houden. Dat betreft vooral combinatiepreparaten, minder vaak hormoonhoudende spiraaltjes, en evenzeer hormoonsubstitutietherapie in de overgang. Niet elke vrouw reageert daarop; de aanleg speelt mee. Blijft de hormonale uitlokkende factor bestaan, dan maakt een behandeling het melasma weliswaar lichter, maar keert het gemakkelijker terug. Of van preparaat kan worden gewisseld, beoordeelt de gynaecoloog, niet de salon. Ook de schildklier en sommige medicijnen komen als medeoorzaak in aanmerking.
Voor de behandeling betekent dat: naar uitlokkende factoren vragen, de verwachtingen daarop afstemmen en mild werken. De TULIX is als niet-ablatieve fractionele laser met weinig downtime daarvoor ontworpen.
Verdwijnt een zwangerschapsmasker (chloasma) vanzelf en vanaf wanneer mag het worden behandeld?
Een zwangerschapsmasker vervaagt bij veel vrouwen in de maanden na de bevalling vanzelf; bij een deel blijft het bestaan. Daalt de hormoonspiegel, dan komen de pigmentcellen tot rust; dat kan tot een jaar duren. Tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt niet gelaserd; in die periode telt consequente, bij voorkeur getinte zonbescherming. Een behandeling is zinvol wanneer er na het stoppen met borstvoeding en enkele maanden wachttijd nog duidelijk pigment over is. Wie eerder begint, behandelt iets wat misschien vanzelf was verdwenen, en werkt tegen schommelende hormonen in.
Dan is een milde serie met de TULIX geschikt. De PICOLO L vermeldt naast melasma uitdrukkelijk ook chloasma als toepassing.
Waarom verergeren warmte en zichtbaar licht melasma, ook zonder zonnebrand?
De pigmentcellen reageren bij melasma niet alleen op UV-straling, maar ook op zichtbaar licht, vooral het blauwe deel, en op warmte. Zichtbaar licht dringt door vensterglas heen en wordt door klassieke UV-filters niet tegengehouden. Warmte verwijdt de bloedvaten en maakt signaalstoffen vrij die de pigmentvorming aanjagen. Sauna, hot yoga, werken bij fornuis of oven en zeer heet douchen kunnen melasma daardoor donkerder laten worden, hoewel er geen zon aan te pas kwam.
Voor de laserbehandeling volgt daaruit dezelfde regel: zo weinig mogelijk warmte in de huid brengen. De TULIX werkt niet-ablatief, zijn energie is vanaf 0,5 mJ fijn te doseren, en het apparaat werkt met luchtkoeling.
Waarom is IPL of BBL bij melasma meestal de verkeerde keuze?
Breedbandig licht brengt bij melasma te veel warmte in een huid waarvan de pigmentcellen op warmte met nieuw pigment reageren. IPL en BBL verhitten melanine en bloedvaten over het hele oppervlak. Bij zonnevlekken is dat gewenst; bij melasma wordt de huid er vaak kort lichter van en na enkele weken sterker donker. Daar komt het gevaar van verwisseling bij: een niet-herkend melasma tussen zonnevlekken reageert op een lichtserie vaak met een verdonkering over het hele oppervlak. Daarom hoort vóór elke lichtbehandeling een blik op symmetrie, ligging en voorgeschiedenis van de vlekken.
De DERMAFORCE BBL PRO is het juiste apparaat voor zonneschade, hyperpigmentatie en roodheid bij huidtype I tot en met IV. Voor melasma is bij SIACSKIN de TULIX bedoeld.
Wat is laser toning met 1064 nm en hoe mild is het bij melasma?
Laser toning is een behandeling met zeer lage energie, een grote spot en 1064 nm, waarbij het hele oppervlak in meerdere passages wordt behandeld. De pulsen zijn zo zwak dat er geen korstje ontstaat. Ze verkleinen melanine stapsgewijs zonder de pigmentcellen te vernietigen; de huid is daarna hooguit kort rood. Mild blijft het alleen met mate: te veel sessies met een te korte tussentijd kunnen vlekkerige lichte plekken achterlaten. Meestal worden 3 tot 6 sessies gepland; met tussentijden van ongeveer 4 weken blijft de huid aan de veilige kant. Hoe korter de puls, hoe geringer de warmte.
De PICOLO XL werkt met 280 ps en 1064 nm, de PICOLO L als Q-switched laser in het nanosecondebereik. Beide vermelden melasma als toepassing en hebben spots tot 10 mm.
Waarom wordt melasma met lage energie behandeld in plaats van met één krachtige sessie?
Bij melasma telt niet hoeveel pigment een sessie verwijdert, maar hoe rustig de huid daarbij blijft. Een krachtige sessie haalt veel melanine weg, maar lokt een ontsteking uit, en die zet de pigmentcellen aan tot nieuwe productie. Laag gedoseerd betekent in de praktijk: weinig energie per puls, een lage dichtheid van de microzones, weinig passages en als doel alleen lichte roodheid, geen zwelling en geen korstjes. Het effect telt op over de serie. Wie na twee sessies weinig ziet, verhoogt niet de energie, maar houdt zich aan het plan.
Op de TULIX is de energie instelbaar van 0,5 tot 300 mJ; de spot meet 50 tot 200 µm. Dat geeft ruimte voor zeer fijne instellingen. Gebruikelijk zijn 3 tot 6 sessies met een tussentijd van ongeveer 4 weken.
Wat te doen als melasma na een laserbehandeling donkerder is geworden?
Eerst pauzeren: geen volgende sessie tot de huid volledig tot rust is gekomen. Een verdonkering in de eerste week is bij niet-ablatieve lasers normaal en schilfert af. Houdt ze langer dan 3 tot 4 weken aan of is het oppervlak groter dan voorheen, dan heeft de huid met een ontstekingspigmentatie gereageerd. Dan helpen strikte getinte zonbescherming, het vermijden van warmte, peelings en irriterende verzorging, en een pigmentremmende behandeling die de dermatoloog voorschrijft. Meestal trekt de verdonkering in de loop van weken tot maanden weg.
Daarna wordt met duidelijk minder energie en langere tussentijden opnieuw begonnen, bijvoorbeeld met de fijn doseerbare TULIX. De Skin Analyzer Pro legt het verloop vast in de voor-en-na-vergelijking.
Wat is er anders bij melasma op een donkere huid (huidtype IV tot en met VI)?
Melasma komt bij donkerdere huidtypes vaker voor, is hardnekkiger en reageert gevoeliger op elke prikkel. De pigmentcellen zijn van nature actiever; na hitte of ontsteking ontstaan sneller donkere vlekken, bij te frequente behandeling ook lichte. Daarom geldt: eerst enkele weken voorbereiding met zonbescherming en pigmentremmende verzorging, dan een testplek, lage energie, lage dichtheid en eerder 6 dan 4 weken tussentijd. Breedbandig licht en korte golflengtes zoals 532 nm komen niet in aanmerking. Het doel is een zichtbaar lichtere huid, geen volkomen egale teint.
De TULIX is voor alle huidtypes opgegeven; zijn golflengtes richten zich op water en niet op melanine. Voor laser toning biedt de PICOLO XL 1064 nm met 280 ps.
Krijgen mannen ook melasma en wordt het bij hen anders behandeld?
Ja, ook mannen krijgen melasma, alleen duidelijk minder vaak dan vrouwen, en de behandeling volgt dezelfde regels. Als uitlokkende factoren staan bij hen zon en aanleg op de voorgrond; hormonen spelen een kleinere rol. Vaak zijn wangen, neus en voorhoofd aangedaan, dikwijls bij werk in de buitenlucht. Twee dingen zijn in de praktijk anders: mannen gebruiken minder vaak dagelijks zonbescherming, en getinte producten zijn niet geliefd. Zonder deze bescherming houdt geen enkel resultaat stand. Scheren en aftershave met alcohol of geurstoffen irriteren extra en worden rond de sessies aangepast.
Er wordt behandeld zoals bij vrouwen: mild, in een serie, met onderhoud. De TULIX werkt niet-ablatief en met weinig downtime. De opnamen van de Skin Analyzer Pro maken de vooruitgang inzichtelijk.
Hoe bereidt u de huid voor op een melasmabehandeling met de laser?
De voorbereiding begint 4 tot 6 weken vóór de eerste sessie met dagelijkse zonbescherming en een verzorging die de pigmentvorming afremt. Zo gaan de pigmentcellen tot rust gekomen de behandeling in, en daalt het risico op verdonkering. Geschikt zijn werkzame stoffen zoals vitamine C, niacinamide of azelaïnezuur; receptplichtige preparaten bepaalt de dermatoloog. Irriterende peelings en retinoïden worden enkele dagen vóór de afspraak gepauzeerd. Daarbij komen een uitgangsfoto, het gesprek over uitlokkende factoren en een testplek, waarvan de reactie na 2 tot 4 weken wordt beoordeeld.
De uitgangssituatie wordt door de Skin Analyzer Pro gedocumenteerd. Pas daarna start de serie, bijvoorbeeld met de TULIX. In het assortiment van SIACSKIN zijn het Serum Vitamin C en de Suncream Sensitiv SPF50 verkrijgbaar.
Welke zonbescherming is nodig bij melasma en waarom moet die getint zijn?
Nodig is elke dag een breedspectrumbescherming met beschermingsfactor SPF 50, en getint moet die zijn omdat pas kleurpigmenten ook zichtbaar licht tegenhouden. UV-filters beschermen tegen UVB en UVA, maar laten het zichtbare, vooral blauwe deel door. IJzeroxiden in getinte producten dichten deze lacune. De hoeveelheid telt: ongeveer twee vingerlengtes voor gezicht en hals, buiten om de 2 uur opnieuw aanbrengen. Daarbij hoed en schaduw, ook in de winter en bij bewolkte hemel. Zonder deze bescherming is het resultaat van een laserserie na de eerste zomer meestal verloren.
SIACSKIN heeft in het verzorgingsassortiment de Suncream Sensitiv SPF50 voor de nazorg. Wordt er ondanks bescherming een onderhoudsbehandeling nodig, dan is de TULIX geschikt vanwege de geringe downtime.
Gaat melasma met de laser helemaal weg en hoe lang duurt het voordat het lichter wordt?
Nee, melasma kan duidelijk lichter worden gemaakt en lang rustig worden gehouden, maar niet definitief worden verwijderd. De aanleg van de pigmentcellen blijft. De eerste vervaging is meestal te zien na 2 tot 3 sessies, dus na 2 tot 3 maanden, het resultaat van de hele serie na ongeveer een half jaar. Een goed verloop betekent: zichtbaar bleker, minder scherp afgegrensd, met make-up gemakkelijk te egaliseren. Met terugval na zomer, vakantie of hormonale veranderingen moet rekening worden gehouden. Daarom horen 1 tot 2 onderhoudsbehandelingen per jaar bij het plan, bij voorkeur in herfst en winter.
De TULIX vermeldt melasma als toepassing en wordt gepland als serie van 3 tot 6 sessies. De Skin Analyzer Pro toont de vooruitgang aan met vergelijkbare opnamen.
Kunnen melasma en ouderdomsvlekken in hetzelfde gezicht tegelijk worden behandeld?
Ja, maar niet met dezelfde instelling en bij voorkeur na elkaar. Veel gezichten vertonen beide: scherp begrensde zonnevlekken en daartussen vlakvormig melasma. Eerst wordt het melasma met zonbescherming, verzorging en milde sessies tot rust gebracht. Pas wanneer het stabiel is, worden de afzonderlijke ouderdomsvlekken heel gericht behandeld, met een kleine spot die het melasmagebied overslaat. Wie omgekeerd begint en het hele oppervlak krachtig behandelt, riskeert dat het melasma donkerder wordt en de winst weer overdekt.
De TULIX neemt het vlakdekkende, milde werk voor zijn rekening en vermeldt zowel melasma als ouderdomsvlekken als toepassing. Voor de afzonderlijke vlekken daarna hebben de PICOLO XL en de PICOLO L spots vanaf 2 mm en de golflengte 532 nm.
