Laserveiligheid in de salon en in de praktijk: brillen, ruimte en veilige werkwijzen
Laserveiligheid begint bij de ogen en eindigt bij duidelijke werkwijzen in het team. Deze pagina legt uit waarom elke golflengte haar eigen laserbril nodig heeft, wat laserklassen zeggen en hoe een laserruimte met deur, waarschuwingsbord, ramen en oppervlakken veilig wordt ingericht.
U leest bovendien hoe u brandgevaar en laserrook bij ablatieve lasers beheerst, brandwonden voorkomt en in een noodgeval juist handelt. De voorbeelden noemen apparaten van SIACSKIN met hun golflengtes, zoals de DEWEON 4LD, de AlexDUAL UFO, de PICOLO XL en de FRACO CO2 XL. De voorschriften verschillen in detail per land.
Waarom zijn lasers zo gevaarlijk voor de ogen en welke golflengte treft welk deel van het oog?
Lasers zijn gevaarlijk voor de ogen omdat het oog gebundeld licht nog eens op een minuscuul punt focusseert en daar in fracties van een seconde weefsel vernietigt. Zichtbaar licht en nabij-infrarood van ongeveer 400 tot 1400 nm bereiken het netvlies; een treffer kan daar een blijvende blinde vlek achterlaten. Langere golflengtes worden al vooraan in het oog opgenomen en beschadigen hoornvlies en lens. Verraderlijk is dat veel behandellasers onzichtbaar stralen en de knipperreflex daardoor niet in werking treedt.
In het bereik dat het netvlies treft, werken de DEWEON 4LD met 755 tot 1064 nm en de AlexDUAL UFO met 755 en 1064 nm. De TULIX met 1550 en 1927 nm en de FRACO CO2 XL met 10.600 nm vormen vooral een gevaar voor het hoornvlies.
Waarom is voor elke golflengte een eigen laserbril nodig en wat betekenen de aanduidingen op de bril?
Elke laserbril filtert alleen bepaalde golflengtes; daarom beschermt een bril voor 755 nm niet automatisch bij 10.600 nm. De filters zijn zo gebouwd dat ze het gevaarlijke bereik blokkeren en toch voldoende zicht laten. Op de poot of het glas staan het afgedekte golflengtebereik en de beschermende werking, meestal als optische dichtheid (OD) of als beschermingsniveau: hoe hoger de waarde, hoe sterker het licht wordt verzwakt. Bij kortgepulste lasers moet de bril ook op de pulsduur berekend zijn. De kleur van het glas zegt niets over de bescherming.
Voor de AlexDUAL UFO moet de bril 755 en 1064 nm afdekken, voor de PICOLO L 532 en 1064 nm, voor de FRACO CO2 XL 10.600 nm. Label de brillen en bewaar ze bij het bijbehorende apparaat.
Welke oogbescherming krijgt de klant bij een laserbehandeling in het gezicht?
De klant draagt bij elke behandeling een lichtdichte beschermbril of nauw aansluitende oogkapjes, die de hele sessie gesloten op de ogen blijven liggen. Gesloten oogleden alleen zijn niet voldoende, omdat laserlicht door dunne huid heen dringt. In het gezicht zijn kleine oogkapjes praktischer dan een bril, omdat ze wangen en slapen vrijlaten. Binnen de benige oogkas wordt niet gelaserd, behalve door een arts met oogschildjes die direct op het oog liggen. Neem de kapjes pas af wanneer het apparaat in stand-by staat.
Dat geldt voor ontharing van bovenlip en wangen met de DEWEON 4LD net zo goed als voor de huidbehandeling met de TULIX of de FRACO CO2 XL.
Is bij IPL, BBL en LED ook een beschermbril nodig?
Ja, ook bij IPL, BBL en LED dragen klant en behandelaar oogbescherming. Flitslampen geven zeer fel, breedbandig licht af dat verblindt en bij rechtstreeks kijken het netvlies kan beschadigen. Omdat het spectrum breed is, zijn daarvoor aparte brillen nodig die over het hele bereik verduisteren. Een laserbril voor één enkele golflengte is niet geschikt. LED-systemen in het nabij-infrarood stralen overwegend onzichtbaar; de ogen merken de belasting dus niet vanzelf op.
De DERMAFORCE BBL PRO werkt met 400 tot 800 nm, de VCL DERMALIGHT met 750 tot 890 nm. Voor beide geldt: de klant met lichtdichte oogkapjes, de behandelaar met de bril die bij het spectrum past.
Wat zeggen de laserklassen 1 tot en met 4 en in welke klasse vallen behandellasers?
De laserklasse geeft aan hoe gevaarlijk de toegankelijke straling van een apparaat is, van klasse 1 als ongevaarlijk tot klasse 4 als hoogste niveau. Professionele behandellasers behoren vrijwel altijd tot klasse 4. Dat betekent: zelfs verstrooid of gereflecteerd licht kan ogen en huid beschadigen, en de straal kan brandbaar materiaal doen ontbranden. Daaruit volgen de bekende beschermingsmaatregelen zoals beschermbrillen, een afgebakende ruimte, waarschuwingen en geïnstrueerd personeel. De klasse staat op het typeplaatje en in de handleiding.
Of het nu gaat om diodelasers zoals de DEWEON 4LD, alexandriet en Nd:YAG zoals de AlexDUAL UFO of CO2-lasers zoals de FRACO CO2 XL: behandel elk van deze apparaten volgens dezelfde basisregels. Wat er precies is voorgeschreven, verschilt per land.
Hoe richt ik een laserruimte veilig in: deur, waarschuwingsbord, ramen en spiegelende oppervlakken?
Een veilige laserruimte is tijdens de behandeling gesloten, van buitenaf gemarkeerd en vrij van oppervlakken die de straal terugkaatsen. Op de deur hoort een laserwaarschuwingsbord, bij voorkeur met de vermelding dat er op dat moment wordt behandeld, zodat niemand zonder bril binnenkomt. Ramen en glazen panelen dekt u lichtdicht af. Spiegels haalt u weg of dekt u af; glanzende metalen oppervlakken, chromen onderdelen en instrumenten vervangt u door matte. Sieraden en horloges worden in het behandelgebied afgedaan. Beschermbrillen voor iedereen die naar binnen moet, hangen binnen handbereik aan de buitenkant van de deur.
Dat is vooral belangrijk bij onzichtbare golflengtes zoals de 1064 nm van de AlexDUAL UFO, omdat niemand ziet waar een reflectie naartoe gaat.
Welk brandgevaar bestaat er bij CO2-lasers en andere ablatieve lasers?
Een ablatieve laser kan alles doen ontbranden wat droog en brandbaar is: deppers, papieren afdekkingen, haren, kleding en vooral alcoholhoudende desinfectiemiddelen die nog niet zijn verdampt. Er is extra gevaar wanneer zuurstof wordt toegediend. Voorkomen is eenvoudig. Laat desinfectiemiddel volledig opdrogen, bevochtig deppers en afdekkingen rond het behandelveld, bescherm haargrens en wenkbrauwen met vochtige kompressen en houd water of fysiologische zoutoplossing en een brandblusser bij de hand. Tussen de passages staat het apparaat in stand-by.
De FRACO CO2 XL werkt met 10.600 nm en een RF-bron van 100 W, met de Cutting-Head ook chirurgisch. Hier hoort brandveiligheid in elke instructie thuis.
Wat is laserrook (plume) en wanneer is een rookafzuiging nodig?
Laserrook ontstaat wanneer weefsel of haren verdampen, en bevat fijne deeltjes, gassen en weefselbestanddelen die niemand zou moeten inademen. Bij elke ablatieve behandeling is een rookafzuiging nodig. De afzuigmond wordt enkele centimeters naast het behandelveld gehouden, omdat de werking met de afstand sterk afneemt. Daarbij horen een goed aansluitend masker met een hoge filtercapaciteit en een goede ventilatie van de ruimte. Ook bij ontharing ontstaat rook van verbrande haren; daarom worden de haren vooraf geschoren en wordt de ruimte geventileerd.
Wie met de FRACO CO2 XL werkt, neemt een rookafzuiger met passend filter vast in het ontwerp van de cabine op. Bij tatoeageverwijdering met de PICOLO XL kunnen fijne weefselspatten ontstaan; daartegen beschermen masker, bril en handschoenen.
Hoe ga ik veilig om met handstuk, stand-bymodus en voetschakelaar?
De basisregel luidt: het apparaat staat alleen dan op scherp wanneer het handstuk op de behandelplek is gericht en iedereen in de ruimte een bril draagt. Daarvoor en daarna staat het in stand-by. Richt het handstuk nooit op personen, deuren of ramen, ook niet om te testen. De voetschakelaar wordt alleen bediend door de persoon die het handstuk vasthoudt, en hij staat zo dat niemand er per ongeluk op trapt. Tussen twee zones, bij het verleggen van de klant en bij het bijstellen van de parameters schakelt u naar stand-by. Sleutel of toegangscode blijft na sluitingstijd niet bij het apparaat.
Bij lasers met een hoge pulsenergie zoals de PICOLO L, die bij 1064 nm tot 1800 mJ afgeeft, is deze discipline extra belangrijk.
Hoe voorkom ik brandwonden bij laserbehandelingen in de dagelijkse praktijk van de salon?
Brandwonden voorkomt u door de huid vóór elke sessie opnieuw te beoordelen, met een testplek te beginnen en de koeling nooit over te slaan. De meest voorkomende oorzaken zijn een verse bruining of zelfbruiner, te veel energie voor het huidtype, te sterke overlapping en een handstuk dat niet vlak op de huid ligt. Tatoeages, permanente make-up en donkere moedervlekken in het behandelveld dekt u af of slaat u over. Vraag elke keer naar zon, nieuwe medicijnen en verzorgingsproducten. Meldt de klant een sterk branderig gevoel, dan stopt u onmiddellijk.
De DEWEON 4LD ondersteunt u met het AI-huidanalyseapparaat en saffierkoeling; de KYROMASTER koelt met koude lucht vóór, tijdens en na de puls. De verantwoordelijkheid voor de instelling blijft bij u.
Welke hygiëne geldt voor handstuk, beschermbrillen en behandelbank tussen twee klanten?
Tussen twee klanten worden alle oppervlakken die met de huid in contact komen gereinigd en gedesinfecteerd: de punt van het handstuk, beschermbrillen of oogkapjes en de behandelbank. Gebruik een middel dat de fabrikant van het apparaat voor venster en behuizing heeft vrijgegeven, en laat het volledig opdrogen voordat er weer wordt gelaserd. Gel verwijdert u met wegwerpdoekjes; spatel en scheermesje zijn wegwerpmateriaal. Handschoenen wisselt u bij elke klant. Bij behandelingen die de huid openen, gelden strengere regels met steriele opzetstukken en een gedesinfecteerde huid.
Bij de DEWEON 4LD maakt u het saffiervenster na elke zone vrij van gel en haarresten. Bij de EUPHEUS M8 wordt het naaldopzetstuk voor elke klant nieuw geplaatst; reservenaalden zijn in de shop verkrijgbaar.
Wat te doen bij een brandwond na het laseren: welke directe maatregelen gelden in de salon?
Breek de behandeling onmiddellijk af en koel de plek 10 tot 20 minuten met koele, vochtige kompressen, niet met ijs direct op de huid. Daarna beoordeelt u de reactie. Roodheid die afneemt, vraagt om kalmerende verzorging en consequente zonbescherming. Ontstaan er blaren, verkleurt de huid grijs of wit of houdt de pijn aan, dan hoort de klant dezelfde dag nog onder behandeling van een arts. Blaren worden niet opengemaakt. Fotografeer de plek, noteer parameters en tijdstip en bel de volgende dag op.
De KYROMASTER met voorkoeling, parallelle koeling en nakoeling verlaagt het risico dat het zover komt. Wat in de dagen daarna telt, staat in de Nazorggids van SIACSKIN.
Wat te doen als er mogelijk laserlicht in het oog is gekomen?
Stop de behandeling, zet het apparaat in stand-by en breng de betrokken persoon dezelfde dag nog naar de oogarts, ook als die niets voelt. Schade aan het netvlies doet geen pijn en valt soms pas later op als een vlek in het gezichtsveld. Er wordt niet in het oog gewreven en het oog wordt niet zelf behandeld. Voor het onderzoek noteert u apparaat, golflengte, energie, pulsduur, afstand en of er een bril werd gedragen. Daarna bespreekt u in het team hoe het zover kon komen en past u de werkwijze aan.
Bijzonder ernstig is een treffer met korte pulsen in het bereik dat het netvlies treft, bijvoorbeeld 532 of 1064 nm bij de PICOLO XL. Bij de FRACO CO2 XL met 10.600 nm is het hoornvlies getroffen; dat doet meteen pijn.
Welke voorlichting, toestemming en documentatie horen bij een veilige laserbehandeling?
Bij een veilige behandeling horen een anamneseformulier, begrijpelijke voorlichting over verloop, risico's en alternatieven, een ondertekende toestemmingsverklaring en een verslag van elke sessie. In het verslag staan datum, zone, huidtype, golflengte, energie, pulsduur, spot, huidreactie en bijzonderheden. Foto's vóór de eerste en na de laatste sessie horen erbij. Vóór elke afspraak vraagt u opnieuw naar veranderingen in medicatie, zon en gezondheid. Deze documenten beschermen de klant en u wanneer er later vragen rijzen. Welke vorm is voorgeschreven, verschilt per land.
De DEWEON 4LD slaat in het klantenbeheer klantgegevens, behandelde zones en aantallen shots op. De Skin Analyzer Pro levert daarbij de voor-en-na-vergelijking.
Hoe train ik mijn team in laserveiligheid en wie is daar in het bedrijf verantwoordelijk voor?
Iedere persoon die de laserruimte betreedt, heeft een instructie nodig, en één persoon in het bedrijf zou uitdrukkelijk voor de laserveiligheid verantwoordelijk moeten zijn. Die kent de apparaten, controleert brillen, borden en werkwijzen, werkt nieuwe collega's in en herhaalt de instructie regelmatig; gebruikelijk is één keer per jaar. De inhoud omvat het ooggevaar per golflengte, de toewijzing van de brillen, regels voor de ruimte, stand-bydiscipline, brandveiligheid en het noodplan. Ook receptie en schoonmaakpersoneel moeten weten wanneer ze de ruimte niet mogen betreden. Welke kwalificatie formeel wordt vereist, is per land verschillend geregeld.
Bij SIACSKIN is de training aan het apparaat bij aankoop kosteloos inbegrepen, bijvoorbeeld voor de AlexDUAL UFO. Vervolgcursussen biedt de SIAC Akademie aan.
